El corazón de Ah' Canul - 33
Inicio
Poesía Maya
Romualdo Méndez Huchín
Portada -33
 

U k'ay k'os

Ma to ch'oa nuuktik
tuux ku taa¡ u k'ay,
nach, hobón u t'aon.
Le k'ayó, u payalchí,
nuxib hoboon ool,
tu k'ay tu sásta, tu k'ay tubin k'in ;
tu payalchítik,
k'iniloo pixaánoob turnen boox muñal,
tan x'toós jail tu sástal,
u k'iniloob keei,
u kiniloob u yik'al xamán,
beytuné, le ken a wuuyé,
lísaba,
posa a t'eep',
síint' u cheíl jabín u tíal a k'íích,
kalantá a palal ti tikin seen,
bale, kalantaba xán tech,
leten tune uuy maalool u k'ay.

El gavilán

No te orientas bien
de donde viene su canto,
lejos, de voz hueca.
Su canto, es el aviso
de un viejo sabio,
canta al amanecer, canta al atardecer;
avisa,
de días cubiertos de nubes negras,
con lloviznas al amanecer,
días de frío,
días con viento del norte,
por eso, cuando lo escuches,
prepárate,
saca la cobija,
leña maderos de jabín para tu fogata,
cuida a tus hijos de la tos seca,
pero, cuídate también,
escucha con atención su canto.